22 Απριλίου - Παγκόσμια Ημέρα Γης

Γράφει ο Νικόλαος Τσιαμούρας 
Η Παγκόσμια Ημέρα της Γης γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 22 Απριλίου, με στόχο την ευαισθητοποίηση για την προστασία του περιβάλλοντος. Το 2009, τα Ηνωμένα Έθνη όρισαν την 22α Απριλίου ως «Διεθνή Ημέρα της Γης». Η έμπνευση του θεσμού αποδίδεται στον ακτιβιστή Τζον Μακ Κόνελ το 1969, σε ένα συνέδριο της UNESCO στο Σαν Φρανσίσκο.

Η Ημέρα της Γης γιορτάζεται σε περισσότερες από 180 χώρες κάθε χρόνο. Η Γη δημιουργήθηκε πριν από περίπου 4,6 δισεκατομμύρια χρόνια από συγκέντρωση υλικού από το ηλιακό νεφέλωμα (ένα νεφέλωμα περιέχει αέρια, κόκκους πάγου και σκόνη), από το οποίο σχηματίστηκε το ηλιακό σύστημα με τον Ήλιο και όλους τους πλανήτες. Μια πολύ μεγάλη σύγκρουση πιστεύεται ότι προκάλεσε τη λόξωση του γήινου άξονα και τη δημιουργία της Σελήνης.

Γεωλογικές μεταβολές συμβαίνουν συνεχώς στη Γη. Με την πάροδο των αιώνων, η γήινη επιφάνεια ψύχθηκε και σχημάτισε έναν στερεό φλοιό, επιτρέποντας αργότερα την ύπαρξη ποσοτήτων νερού. Οι πρώτες μορφές ζωής εμφανίστηκαν μεταξύ 3,8 και 3,5 δισεκατομμυρίων ετών πριν από σήμερα. Ζωή ικανή να φωτοσυνθέτει πρωτοεμφανίστηκε πριν από περίπου 2 δισεκατομμύρια χρόνια, οπότε και άρχισε να εμπλουτίζει την ατμόσφαιρα με οξυγόνο.

Τα είδη των ζωντανών οργανισμών εξελίσσονται, δημιουργώντας νέες μορφές ζωής. Η ζωή στη Γη παρέμεινε κυρίως μικροσκοπική μέχρι πριν από περίπου 580 εκατομμύρια χρόνια, όταν αναπτύχθηκαν σύνθετοι πολυκύτταροι οργανισμοί.

Η Γη είναι ο τρίτος πιο κοντινός πλανήτης στον Ήλιο, ο πιο πυκνός και ο πέμπτος μεγαλύτερος σε μάζα στο ηλιακό σύστημα (Δίας, Κρόνος, Ουρανός, Ποσειδώνας, Γη). Είναι ο μεγαλύτερος ανάμεσα στους γήινους πλανήτες με στερεό φλοιό (Άρης, Αφροδίτη, Ερμής). Οι δύο μεγαλύτεροι πλανήτες, ο Δίας και ο Κρόνος, είναι γίγαντες αερίου, που αποτελούνται κυρίως από υδρογόνο και ήλιο. Οι δύο εξώτεροι πλανήτες, ο Ουρανός και ο Ποσειδώνας, είναι γίγαντες πάγου.

Η Γη είναι το μοναδικό γνωστό ουράνιο σώμα που φιλοξενεί ζωή. Από τον Κοπέρνικο (1473–1543) γνωρίζουμε ότι η Γη περιστρέφεται γύρω από τον Ήλιο. Η Γη κάνει μία περιφορά γύρω από τον Ήλιο σε 365 ημέρες, 5 ώρες, 48 λεπτά και 18 δευτερόλεπτα. Μια αστρική ημέρα είναι η περιστροφή της Γης γύρω από τον άξονά της και έχει διάρκεια 23 ώρες, 56 λεπτά και 4 δευτερόλεπτα. Η περιστροφή της Γης είναι η κίνηση του πλανήτη γύρω από τον δικό του άξονα και γίνεται αριστερόστροφα.

Το 71% της επιφάνειας της Γης καλύπτεται από νερό, ενώ το υπόλοιπο αποτελείται από διάφορες μορφές εδάφους, όπως βουνά, έρημοι και πεδιάδες. Το θαλάσσιο σώμα της Γης αποτελεί την υδρόσφαιρά της, μαζί με το νερό των λιμνών, των ποταμών και της ατμόσφαιρας.

Το 1990, ο Ντένις Χάις, ο οποίος συμμετείχε στην οργάνωση της πρώτης Ημέρας της Γης το 1970, ανέλαβε την οργάνωσή της σε παγκόσμια κλίμακα, κινητοποιώντας 200 εκατομμύρια ανθρώπους σε 141 χώρες. Ένας Αμερικανός γερουσιαστής δημιούργησε μια ομάδα 85 ατόμων για να προωθήσουν την ιδέα μιας ημέρας αφιερωμένης στο περιβάλλον.

Στις 22 Απριλίου 1970, είκοσι εκατομμύρια Αμερικανοί βγήκαν στους δρόμους, στα πάρκα και στις πλατείες, για να διαδηλώσουν υπέρ της βιώσιμης ανάπτυξης και της προστασίας του περιβάλλοντος. Ως συνέπεια, το 1992 πραγματοποιήθηκε η ιστορική Σύνοδος Κορυφής του ΟΗΕ για το περιβάλλον. Το 1995 τιμήθηκε με την ανώτατη διάκριση για πολίτη στις ΗΠΑ, το Προεδρικό Μετάλλιο της Ελευθερίας.

Η Γη έχει συχνά προσωποποιηθεί ως θεότητα, ιδιαιτέρως ως θεά. Σε πολλές μυθολογίες εμφανίζεται ως Μητέρα Γη. Στην αρχαία ελληνική μυθολογία είναι η Γαία, ενώ στη σκανδιναβική μυθολογία (Νορβηγία, Δανία, Σουηδία) ήταν η Γιόρντεν, μητέρα του Θωρ (θεού του κεραυνού) και κόρη του Άνναρ. Ήταν παντρεμένη με τον Όντεν, θεό του πολέμου (το όνομα του σημαίνει «οργή»). Ενδέχεται να ήταν απλώς ένα ψευδώνυμο της συζύγου του Όντεν, της Φρίγκα (προστάτιδας της οικογενειακής εστίας και του γάμου).

Η ονομασία της Γης στην ελληνική γλώσσα προέρχεται από το όνομα της θεάς Γαίας. Η Γη έχει μια σχετικά πυκνή ατμόσφαιρα, η οποία αποτελείται από 78% άζωτο, 21% οξυγόνο και 1% αργό, με ίχνη άλλων αερίων, όπως διοξείδιο του άνθρακα και υδρατμοί.

Στη Γη ζουν σήμερα περισσότεροι από 8,3 δισεκατομμύρια άνθρωποι, το κυρίαρχο είδος στον πλανήτη, οι οποίοι εξαρτώνται από τη βιόσφαιρα και τα ορυκτά της για την επιβίωσή τους.

Η φετινή «Ώρα της Γης» είναι αφιερωμένη σε εκπαιδευτικές δράσεις από τα Γεωπάρκα UNESCO σε Ελλάδα και Κύπρο, σε περιοχές όπως η Λέσβος, η Σητεία, ο Ψηλορείτης, τα Γρεβενά, ο Βίκος–Αώος, τα Μετέωρα–Πύλη, ο Χελμός–Βουραϊκός, η Λαυρεωτική και το όρος Τρόοδος. Οι δράσεις πραγματοποιούνται από τις 21 έως και τις 27 Απριλίου.

Σήμερα, η Ημέρα της Γης γιορτάζεται από 1 δισεκατομμύριο ανθρώπους κάθε χρόνο, οι οποίοι στέλνουν το μήνυμα στις κυβερνήσεις και στους συνανθρώπους τους ότι η μάχη υπέρ του περιβάλλοντος είναι αναγκαία· η μάχη υπέρ του περιβάλλοντος είναι μάχη υπέρ του δικού μας μέλλοντος και της επιβίωσής μας.