Κίνητρα μετεγκατάστασης στη Βόρεια Ελλάδα - Στο επίκεντρο η Πέλλα

Κίνητρα μετεγκατάστασης σε περιοχές που αντιμετωπίζουν έντονη πληθυσμιακή συρρίκνωση δίνει το ελληνικό κράτος, με το σχετικό νομοσχέδιο να ψηφίζεται το αμέσως προσεχές διάστημα. Με δεκαετίες καθυστέρηση η Πολιτεία αποφασίζει να κάνει κάτι για να αναχαιτίσει αρχικά και να αναστρέψει στη συνέχεια την ερήμωση των παραμεθόριων περιοχών, καθώς το πρόγραμμα «Μετεγκατάσταση», που αρχικά εφαρμόστηκε πιλοτικά στην Περιφερειακή Ενότητα Έβρου και στους δήμους Σουφλίου, Διδυμοτείχου και Ορεστιάδας, επεκτείνεται πλέον σε Δήμους και Δημοτικές Ενότητες των Περιφερειακών Ενοτήτων Δράμας, Φλώρινας, Κιλκίς, Σερρών, Πέλλας και Καστοριάς. Σχεδόν σε όλη τη Βόρεια Ελλάδα! Μόνο που για άλλη μια φορά το πρόγραμμα είναι… μίζερο, βασίζεται στην καταβολή κάποιου ποσού εφάπαξ και πιθανότατα τα αποτελέσματα του θα είναι περιορισμένα και στο τέλος θα καταστεί ατελέσφορο.

Η οικονομική ενίσχυση εξισώνεται στα 10.000 ευρώ για όλους, ανεξαρτήτως μεγέθους οικισμού, και το πρόγραμμα ανοίγει σε τηλεργαζόμενους, συνταξιούχους, αποφοίτους πανεπιστημίου που παραμένουν στους δήμους για εργασία, καθώς και σε Έλληνες του εξωτερικού. Προβλέπεται, επίσης, η δυνατότητα προκαταβολής μέρους της πρώτης δόσης πριν από τη μετεγκατάσταση, ώστε να διευκολυνθεί το αρχικό κόστος μετακίνησης. Αυτό σημαίνει ότι έναντι μιας εφάπαξ ετήσιας επιχορήγησης σε επίπεδο κάτω από τον κατώτατο μισθό, κάποιος καλείται να εγκαταλείψει το μέρος που ζει και στο οποίο πιθανότατα έχει γεννηθεί και μεγαλώσει, για να εγκατασταθεί σε μια περιοχή άγνωστη για τον ίδιο. Πόσο πιθανό είναι κάτι τέτοιο; Σχεδόν καθόλου. Αλλά και πόσα νέα… κόλπα από τους δικαιούχους θα γεννήσει; Πιθανόν πολλά, αφού ως γνωστόν οι ελεγκτικοί μηχανισμοί του ελληνικού κράτους είναι περιορισμένου εύρους και οι αντίστοιχες δυνατότητες του ελληνικού κράτους λιγοστές, ακόμη και σε πεδία απείρως σοβαρότερα από το συγκεκριμένο. Ως αποτέλεσμα μετά βεβαιότητος μπορεί να εκτιμήσει κάποιος ότι ορισμένοι θα εισπράξουν χωρίς ποτέ να μείνουν επί της ουσίας στην περιοχή που έχουν επιλέξει.

Η αλήθεια είναι ότι οι παραμεθόριες περιοχές, από το Καστελόριζο μέχρι τη Δυτική Μακεδονία και τον Έβρο χρειάζονται ενίσχυση σε πολλά επίπεδα. Το κυριότερο, από το οποίο προκύπτουν όλα τα άλλα, είναι η αύξηση του πληθυσμού και ειδικότερα του ενεργού πληθυσμού. Και κάτι τέτοιο δεν μπορεί να γίνει με τη λογική της εφάπαξ… εξαγοράς. Πέρα από τις γενικότητες του στιλ «η ελληνική περιφέρεια πρέπει να αναπτυχθεί οικονομικά και κοινωνικά, ώστε να μην την εγκαταλείπουν εύκολα οι κάτοικοί της, αντίθετα να προσελκύει κι άλλους από διαφορετικές περιοχές», το αμεσότερο κίνητρο είναι η δουλειά. Στις μέρες μας η προσφορά εργασίας μπορεί να αποτελέσει το… κλειδί για τους νεότερους να σκεφτούν στα σοβαρά την προοπτική μιας μετεγκατάστασης. Μιας «εργασιακής εσωτερικής μετανάστευσης», που στις χώρες του υπόλοιπου δυτικού κόσμου είναι σε μεγάλο βαθμό εξαιρετικά συνηθισμένη συνθήκη. Και ποιος είναι ο μεγαλύτερος εργοδότης της χώρας; Το ελληνικό δημόσιο, το οποίο πέρα από τις αυτονόητες πρωτοβουλίες για την τόνωση της ιδιωτικής οικονομίας και των παραγωγικών επενδύσεων στην περιφέρεια, που έτσι κι αλλιώς αναλαμβάνει με τους αναπτυξιακούς νόμους, τα φορολογικά και τα σχετικά, μπορεί να κινηθεί δυναμικά και δημιουργικά στα ακόλουθα δύο επίπεδα. Αφενός στην πλήρη κάλυψη των οργανικών θέσεων που υπάρχουν στις προβληματικές περιοχές και αφετέρου στην μισθολογική αναβάθμιση, που μπορεί να επιτευχθεί μέσω επιδομάτων. Δεδομένου, μάλιστα, των δυνατοτήτων που προσφέρει, πλέον, η τηλεργασία, το κράτος μπορεί να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις εγκατάστασης και εργασίας δημοσίων υπαλλήλων σε επιλεγμένες περιοχές, έναντι πρόσθετης αμοιβής, η οποία θα ισχύει καθ’ όλο το διάστημα που ο εργαζόμενος θα βρίσκεται εγκατεστημένος στην… επίμαχη περιοχή. Με αυτό τον τρόπο θα προκύψει κινητικότητα, που σε μερικά χρόνια θα οδηγήσει σε ένα τελείως διαφορετικό σκηνικό. Πρόκειται για προοπτική 20ετίας και όχι… αμέσου αναφλέξεως, αφού γρήγορες λύσεις σε μακροχρόνια σοβαρά προβλήματα δεν υπάρχουν. Κι επειδή η συγκέντρωση πληθυσμού μπορεί να αποτελέσει σοβαρή βάση αυτοτροφοδοτούμενης οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης από πολλαπλές διαδρομές, το αποτέλεσμα πιθανότατα θα είναι θετικό. Απόλυτες βεβαιότητες και εγγυήσεις στη ζωή δεν υπάρχουν, αλλά στην προκειμένη περίπτωση το ρίσκο της πολιτείας από την άσκηση μιας τέτοιας πολιτικής θα είναι περιορισμένο και ως εκ τούτου λογικό.

Φυσικά όλα αυτά τα σενάρια για να είναι αποτελεσματικά και να επιτελέσουν το σκοπό τους χρειάζονται δικλείδες ασφαλείας. Στην Ελλάδα, όπου δημόσιοι υπάλληλοι ζουν στη Θεσσαλονίκη και μετακινούνται κάθε πρωί στην Κατερίνη, στη Βέροια, στο Κιλκίς και άλλες πόλεις της Κεντρικής Μακεδονίας, εκπαιδευτικοί της πόλης φτάνουν να κάνουν αυθημερόν το ταξίδι στην Ξάνθη για να διδάξουν σε σχολείο, και κάποιοι διδάσκοντες στα περιφερειακά πανεπιστήμια είναι ζήτημα να βρίσκονται μία ή δύο ημέρες στην έδρα του ιδρύματος, τίποτα δεν είναι δεδομένο. Συχνά για έναν εργαζόμενο -ιδιαίτερα στο δημόσιο- έχει μεγαλύτερη σημασία το που βρίσκεται το σπίτι του, παρά το που δουλεύει, κάτι που εξηγείται από την υπαρκτή προοπτική της μετάθεσης και της μετακίνησης σε κάποια θέση πιο κοντά στον τόπο κατοικίας. Όπως, επίσης, στην Ελλάδα, όπου οι αναιμικές ακτοπλοϊκές γραμμές από τη Θεσσαλονίκη χαρακτηρίζονται άγονες για να επιδοτηθούν, χρειάζεται προσοχή ακόμη και στον ορισμό μιας περιοχής ως παραμεθόριας και προβληματικής.

ΥΓ. Μια εντελώς ιδιαίτερη περίπτωση είναι το Καστελόριζο, χάρη στο οποίο η έκταση των ελληνικών χορικών υδάτων μεγαλώνει πολύ. Με δεδομένη την περιορισμένη λόγω μεγέθους φέρουσα ικανότητα του μικρού νησιού, αλλά και τις μεγαλύτερες δυσκολίες της καθημερινότητας, το πρόβλημα μπορεί να λυθεί με εναλλαγή δημοσίων υπαλλήλων κάθε ένα ή δύο χρόνια, διάστημα κατά το οποίο η αμοιβή τους θα είναι σαφώς μεγαλύτερη.

Πηγή