Αργοσβήνει η Λαϊκή Αγορά - Tο τελευταίο ανάχωμα στην ακρίβεια

Λιγότεροι πάγκοι, άδειοι διάδρομοι, απαισιοδοξία για το μέλλον
Η εικόνα στο παζάρι της Βέροιας την περασμένη Τρίτη δεν ήταν απλώς μια κανονική ημέρα, όπως πριν από μερικά χρόνια. Ήταν μια μικρογραφία μιας ευρύτερης μεταβολής που συντελείται εδώ και καιρό στις λαϊκές αγορές όλης της χώρας. Λιγότεροι πάγκοι, μικρότερη ποικιλία προϊόντων, παραγωγοί εμφανώς πιεσμένοι και καταναλωτές που προσεγγίζουν τις τιμές με προσοχή — συχνά με το πορτοφόλι ήδη μετρημένο.

Οι λαϊκές αγορές αποτέλεσαν για δεκαετίες έναν από τους βασικούς μηχανισμούς συγκράτησης των τιμών, χάρη στην άμεση διάθεση προϊόντων από τον παραγωγό στον καταναλωτή. Σε περιόδους οικονομικής πίεσης, η λειτουργία τους αποκτούσε ακόμη μεγαλύτερη σημασία, καθώς προσέφεραν φθηνότερες επιλογές και στήριζαν ταυτόχρονα το αγροτικό εισόδημα.

Σήμερα, ωστόσο, ο θεσμός βρίσκεται αντιμέτωπος με μια σειρά προκλήσεων. Το αυξημένο κόστος παραγωγής — ενέργεια, καύσιμα, λιπάσματα, μεταφορές — έχει περιορίσει τα περιθώρια κέρδους. Παράλληλα, η μετάβαση σε πιο σύνθετες διοικητικές και ψηφιακές διαδικασίες, αν και εντάσσεται στη γενικότερη προσπάθεια εκσυγχρονισμού της οικονομίας, δημιουργεί δυσανάλογο βάρος για μικρούς παραγωγούς που δεν διαθέτουν υποστηρικτικές δομές.

Το αποτέλεσμα είναι διττό. Από τη μία πλευρά, ορισμένοι παραγωγοί αποχωρούν, είτε επειδή δεν μπορούν να ανταποκριθούν στο κόστος είτε επειδή δεν βρίσκουν διάδοχη κατάσταση. Από την άλλη, η είσοδος νέων στο επάγγελμα παραμένει περιορισμένη, γεγονός που οδηγεί σταδιακά σε συρρίκνωση της προσφοράς.

Η εξέλιξη αυτή έχει άμεσες επιπτώσεις και για τον καταναλωτή. Η μείωση των σημείων άμεσης διάθεσης ενισχύει τη συγκέντρωση της αγοράς σε λιγότερα κανάλια διανομής, κάτι που παραδοσιακά οδηγεί σε υψηλότερες τιμές και μικρότερη διαπραγματευτική δύναμη για τον τελικό αγοραστή.

Το ζητούμενο, σύμφωνα με φορείς της αγοράς, δεν είναι η αναστολή του εκσυγχρονισμού, αλλά η προσαρμογή του στα χαρακτηριστικά της μικρής παραγωγής. Απλούστευση διαδικασιών, τεχνική υποστήριξη για την ψηφιακή μετάβαση, μείωση γραφειοκρατικών βαρών και στοχευμένα μέτρα για το ενεργειακό κόστος συγκαταλέγονται στις προτάσεις που τίθενται στο τραπέζι.

Οι λαϊκές αγορές δεν αποτελούν μόνο εμπορικό θεσμό. Είναι κοινωνικός χώρος, εργαλείο τοπικής οικονομίας και μηχανισμός εξισορρόπησης τιμών. Η διατήρησή τους σε βιώσιμη μορφή δεν αφορά αποκλειστικά τους παραγωγούς, αλλά και το επίπεδο διαβίωσης των νοικοκυριών.

Η εικόνα της Βέροιας, όπως και άλλων πόλεων, λειτουργεί ως ένδειξη μιας τάσης που βρίσκεται σε εξέλιξη. Το αν αυτή θα οδηγήσει σε περαιτέρω συρρίκνωση ή σε αναπροσαρμογή πολιτικών μέτρων θα εξαρτηθεί από τις αποφάσεις των επόμενων μηνών — και από το κατά πόσο θα ληφθούν υπόψη οι ιδιαιτερότητες της μικρής ελληνικής παραγωγής.