Το βιβλίο της «Ισορροπώντας μεταξύ αναπηρίας και "κανονικότητας"» παρουσίασε στη Βέροια η Αθηνά Τζένου

Μια βραδιά που ξεπέρασε τα όρια μιας βιβλιοπαρουσίασης, με προσωπικές εξομολογήσεις, συγκίνηση, χιούμορ και αλήθειες για την αναπηρία, την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και το δικαίωμα στις ίσες ευκαιρίες

Μια εκδήλωση αφιερωμένη στη δύναμη της θέλησης, την αποδοχή της διαφορετικότητας και το δικαίωμα κάθε ανθρώπου να χαράζει τη δική του πορεία στη ζωή, πραγματοποιήθηκε το απόγευμα της Τετάρτης 21 Οκτωβρίου 2026, στο ξενοδοχείο «Αιγές Μέλαθρον» στη Βέροια.

Αφορμή στάθηκε η παρουσίαση του βιβλίου της Αθηνάς-Χριστίνας Τζένου, με τίτλο «Ισορροπώντας μεταξύ αναπηρίας και “κανονικότητας”», μέσα από το οποίο η νεαρή συγγραφέας μοιράζεται προσωπικές εμπειρίες, δυσκολίες, σκέψεις και στιγμές από τη διαδρομή της, φωτίζοντας την καθημερινότητα ενός ανθρώπου με αναπηρία, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο η κοινωνία αντιμετωπίζει τη διαφορετικότητα.

Στην παρουσίαση παραβρέθηκε πλήθος κόσμου, άνθρωποι που τη γνωρίζουν από τα παιδικά της χρόνια, συνάδελφοι, φίλοι, παλιοί εκπαιδευτικοί της Βεροιώτισσας συγγραφέως, πολλά γνώριμα πρόσωπα που την έκαναν να νιώσει ιδιαίτερα οικεία, επιστήμονες και ομιλητές με προσωπική εμπειρία της αναπηρίας, φωτίζοντας διαφορετικές πλευρές των ζητημάτων που πραγματεύεται το βιβλίο.

Την εκδήλωση συντόνιζε ο οδοντίατρος Βασίλης Αγγελής, που αναφέρθηκε στην συγγραφέα και την υλοποίηση του ονείρου της, τη συγγραφή ενός όχι απλού βιβλίου αλλά ενός βιβλίου που είναι η ψυχή της ξεδιπλωμένη στο χαρτί.

Ιδιαίτερη στιγμή της εκδήλωσης αποτέλεσε η τοποθέτηση της Ελπίδας Μαραντίδου, της δασκάλας της Αθηνάς στις τρεις πρώτες τάξεις του Δημοτικού Σχολείου, που μίλησε με γλυκιά ευθύνη και συγκίνηση, για τη μαθήτρια, την Αθηνούλα, που γνώρισε πριν από χρόνια, θυμήθηκε το πείσμα, το χαμόγελο, τη θέληση και τη συμμετοχή της στη σχολική καθημερινότητα και εξέφρασε την υπερηφάνειά της που σήμερα τη βλέπει να στέκεται δίπλα της ως συνάδελφος εκπαιδευτικός και συγγραφέας. Μέσα από την αναδρομή στα μαθητικά της χρόνια, τόνισε την μοναδική της ικανότητα να μετατρέπει το εμπόδιο σε σκαλοπάτι και την πρόκληση σε επιθυμία, ενώ αναδείχθηκε η σημασία της συμπεριληπτικής εκπαίδευσης και της αντιμετώπισης κάθε παιδιού ως ισότιμου μέλους της σχολικής κοινότητας.

«Μέσα από το βιβλίο η Αθηνά μάς παραδίδει το πιο σημαντικό μάθημα ζωής, ότι η θέληση, η αξιοπρέπεια και η δημιουργικότητα δεν γνωρίζουν περιορισμούς», ανέφερε κλείνοντας η κα Μαραντίδου, ευχαριστώντας τη συγγραφέα που την έκανε υπερήφανη.

Τον λόγο πήρε και η Κλειώ Αντωνιάδου, επίσης δασκάλα της Αθηνάς στα μαθητικά της χρόνια και μετέπειτα συνάδελφός της στο ίδιο σχολείο. Εμφανώς συγκινημένη, μίλησε για τη μοναδική αντιστροφή των ρόλων, χαρακτηρίζοντας τη βραδιά της παρουσίασης ένα ξεχωριστό, σχεδόν μαγικό ταξίδι στο παρελθόν και στο παρόν.

Αναφέρθηκε στο πείσμα, την αποφασιστικότητα και την εσωτερική δύναμη που διέκριναν την Αθηνά ήδη από τα σχολικά της χρόνια, χαρακτηριστικά που τη βοήθησαν να ξεπεράσει δυσκολίες και να μην επιτρέψει στα εμπόδια να σταθούν ανάμεσα στην ίδια και στα όνειρά της.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη στιγμή που είδε την άλλοτε μαθήτριά της να στέκεται πλέον δίπλα της ως άξια και ισότιμη συνάδελφος, συνοδοιπόρος στο ίδιο εκπαιδευτικό λειτούργημα, χαρακτηρίζοντας αυτή την εξέλιξη ως την πιο ουσιαστική και δικαιωματική ανταμοιβή που μπορεί να λάβει ένας δάσκαλος.

Μιλώντας για το βιβλίο, το χαρακτήρισε «ένα ζωντανό μάθημα ζωής», γραμμένο με λόγο απλό, ειλικρινή και βαθιά ανθρώπινο, που αναδεικνύει τις λεπτές ισορροπίες ανάμεσα στην αναπηρία και την καθημερινότητα, υπενθυμίζοντας ότι η συμπερίληψη, η αποδοχή και ο σεβασμός στη διαφορετικότητα δεν πρέπει να παραμένουν θεωρητικές έννοιες, αλλά να γίνονται πράξη.

Η Ολυμπία Τσιάρα, καθηγήτρια φιλόλογος της Αθηνάς στα χρόνια που φοιτούσε στο φροντιστήριο, μοιράστηκε προσωπικές αναμνήσεις από τη γνωριμία τους, αποκαλύπτοντας όσα της είχε πει ο ιδιοκτήτης του φροντιστηρίου πριν αναλάβει το τμήμα στο οποίο θα φοιτούσε η Αθηνά. «Θα έχεις στην τάξη ένα κορίτσι πολύ δυναμικό. Δεν θα την αντιμετωπίζετε διαφορετικά, αλλά όπως όλα τα υπόλοιπα παιδιά», της είχε επισημάνει, δίνοντας από την πρώτη στιγμή το στίγμα της ισότιμης αντιμετώπισης.

Η ίδια μίλησε με ιδιαίτερη θέρμη για την προσωπικότητα και τη δύναμη της πρώην μαθήτριάς της, ενώ αναφέρθηκε και στο βιβλίο της, το οποίο προτρέπει τους σημερινούς μαθητές της να διαβάσουν. Όπως σημείωσε, πρόκειται για ένα ανάγνωσμα που δεν ωραιοποιεί την πραγματικότητα και σε ορισμένα σημεία μπορεί να προκαλέσει στενοχώρια ή προβληματισμό, ωστόσο μεταφέρει ένα πολύτιμο μάθημα ζωής: σημασία δεν έχει να μην πέφτουμε ποτέ, αλλά να βρίσκουμε τη δύναμη να σηκωνόμαστε, να ξεπερνάμε τις δυσκολίες και να συνεχίζουμε μπροστά.

Ο γιατρός Δημήτρης Αποστολίδης αναφέρθηκε στην προσωπική του εμπειρία ως πατέρας της μικρής Σοφίας, η οποία έχει σύνδρομο Down, αλλά και στην ιστορία της Ειδικής Αγωγής στη Βέροια. Μίλησε για τον πατέρα του, Αναστάσιο Αποστολίδη, ο οποίος υπήρξε από τους πρωτοπόρους της Ειδικής Αγωγής στη Βέροια, περιγράφοντας τις αντιλήψεις που επικρατούσαν παλαιότερα και τις σημαντικές αλλαγές που έχουν σημειωθεί στην κοινωνική αντιμετώπιση της αναπηρίας.

Παράλληλα, στάθηκε στη σημασία της αποδοχής από την οικογένεια και στην ανάγκη να αντιμετωπίζεται η αναπηρία ως ένα χαρακτηριστικό του ανθρώπου και όχι ως το στοιχείο που καθορίζει ολόκληρη την ταυτότητά του.

Αναφερόμενος σε συγκεκριμένα αποσπάσματα του βιβλίου, ξεχώρισε την απόφαση της Αθηνάς να επιστρέψει για πρώτη φορά μόνη της από το πανεπιστήμιο στο σπίτι, χρησιμοποιώντας το αστικό λεωφορείο. Μια φαινομενικά απλή καθημερινή μετακίνηση, που για την ίδια αποτέλεσε σημαντική κατάκτηση ανεξαρτησίας.

Σχολίασε επίσης τις δυσκολίες προσβασιμότητας σε δημόσιους και ιδιωτικούς χώρους, τις απαιτήσεις που αντιμετωπίζουν οι οικογένειες παιδιών με αναπηρία και τα εμπόδια που συνάντησε η συγγραφέας στην επαγγελματική της πορεία.

Ξεχωριστή ήταν η παρέμβαση του ψυχιάτρου Χαράλαμπου Κατόγλου, ο οποίος έχει κινητική αναπηρία σε ποσοστό 91% και προσέγγισε το βιβλίο της Αθηνάς μέσα από την επιστημονική γνώση, την προσωπική του εμπειρία, αλλά και το ιδιαίτερο χιούμορ που χαρακτήρισε την ομιλία του.

Με αφοπλιστική αμεσότητα και αρκετή δόση αυτοσαρκασμού, αναφέρθηκε στα «προνόμια» που, όπως είπε αστειευόμενος, του εξασφάλισε η αναπηρία του. «Είμαι ευτυχισμένος που είμαι ανάπηρος, γιατί έχω πολλά προνόμια που οφείλονται σε εσάς τους φυσιολογικούς που μας πληρώνετε», ανέφερε, προκαλώντας χαμόγελα στο ακροατήριο. Μάλιστα, αστειεύτηκε λέγοντας πως χάρη στην αναπηρία του κατάφερε να αποκτήσει ερωτική σχέση, αλλά και να προηγηθεί συναδέλφων με περισσότερα ακαδημαϊκά προσόντα, προκειμένου να πραγματοποιήσει το αγροτικό του στην περιοχή που επιθυμούσε.

Πέρα όμως από το χιούμορ, ο Χαράλαμπος Κατόγλου έδωσε μια βαθύτερη διάσταση στην έννοια της ανθρώπινης ολοκλήρωσης, κάνοντας ιδιαίτερη αναφορά στη διαφορά ανάμεσα στην ευτυχία και την ευδαιμονία. Όπως υποστήριξε, η ευτυχία αποτελεί μια ανθρώπινη ουτοπία, καθώς περιορίζεται σε σύντομα, παροδικά επεισόδια χαράς, ενώ η ευδαιμονία συνδέεται με την ικανότητα του ανθρώπου να αντιμετωπίζει τις προκλήσεις, να ξεπερνά τις δυσκολίες και τελικά να τα καταφέρνει στη ζωή του.

Χαρακτήρισε μάλιστα την Αθηνά «ευδαίμονα», ακριβώς επειδή είναι, όπως είπε, «καταφερτζού», ένας άνθρωπος που δεν παραιτείται μπροστά στα εμπόδια. Παράλληλα, στάθηκε στην αξία του ανθρώπου, η οποία δεν καθορίζεται από τη σωματική του κατάσταση, τους τίτλους, την κοινωνική του ταυτότητα ή τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει, αλλά από την ίδια την προσωπικότητα και τη στάση του απέναντι στη ζωή.

Κλείνοντας, εξέφρασε την επιθυμία η βραδιά της παρουσίασης να μην αποτελέσει μια όμορφη παρένθεση που θα κλείσει με το τέλος της εκδήλωσης, αλλά την αφετηρία ενός ευρύτερου προβληματισμού και μιας ουσιαστικής αλλαγής στον τρόπο με τον οποίο η κοινωνία αντιμετωπίζει την αναπηρία.

Η ίδια η συγγραφέας, παίρνοντας τον λόγο, ευχαρίστησε όσους βρέθηκαν στην παρουσίαση και εξήγησε ότι το βιβλίο της δεν γράφτηκε απλώς για να αφηγηθεί τη ζωή της. Στόχος της, όπως ανέφερε, ήταν να δείξει ότι ένας άνθρωπος με αναπηρία έχει λόγο, άποψη, επιλογές και δικαίωμα συμμετοχής σε κάθε τομέα της ζωής.

Μάλιστα, στάθηκε ιδιαίτερα στον τρόπο με τον οποίο η αναπηρία συχνά επισκιάζει όλα τα υπόλοιπα χαρακτηριστικά ενός ανθρώπου, τόσο στα μάτια της κοινωνίας όσο και μέσα στην ίδια την οικογένεια.

Η Αθηνά εξήγησε ότι επέλεξε συνειδητά έναν άμεσο και χωρίς ωραιοποιήσεις τρόπο γραφής, καταγράφοντας ακόμη και περιστατικά που την πλήγωσαν, τη θύμωσαν ή τη δυσκόλεψαν.

Αποκάλυψε ότι χρειάστηκε περίπου πέντε μήνες για να ολοκληρώσει το βιβλίο, γράφοντας μόνη στο δωμάτιό της, χωρίς αρχικά να έχει συνειδητοποιήσει πλήρως το αποτέλεσμα αυτής της διαδικασίας. Όπως είπε, δεν επιδίωξε να παρουσιάσει μόνο τις όμορφες πλευρές της ζωής, αλλά και τις δυσκολίες που συχνά αποσιωπώνται.

Ένα από τα σημαντικότερα σημεία της ομιλίας της ήταν η αναφορά στη συμπερίληψη. Η συγγραφέας αναγνώρισε ότι η κοινωνία έχει κάνει σημαντικά βήματα σε σχέση με το παρελθόν, υπογράμμισε όμως ότι εξακολουθεί να υπάρχει μεγάλη απόσταση ανάμεσα στις διακηρύξεις και στην καθημερινή πραγματικότητα.

«Η συμπερίληψη καλώς λέγεται, αλλά όταν θα γίνεται 100% πράξη, δεν θα χρειάζεται καν να χρησιμοποιούμε αυτή τη λέξη», ανέφερε, η συγγραφέας.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη σύγχυση που συχνά γίνεται ανάμεσα στην κινητική και τη νοητική αναπηρία, επισημαίνοντας ότι η περιορισμένη κοινωνικοποίηση μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την επικοινωνία και την κοινωνική ανάπτυξη ενός ανθρώπου. Παράλληλα, αναφέρθηκε στις δυσκολίες πρόσβασης στην εργασία, υποστηρίζοντας ότι οι ίσες ευκαιρίες δεν αποτελούν ακόμη δεδομένο για τα άτομα με αναπηρία.

Η Αθηνά-Χριστίνα Τζένου ξεκαθάρισε ότι, μέσα από το βιβλίο της, δεν επιθυμεί να μιλήσει αποκλειστικά για τον εαυτό της. Αντίθετα, αισθάνεται ότι εκφράζει και ανθρώπους οι οποίοι αντιμετωπίζουν αντίστοιχες δυσκολίες, αλλά δεν έχουν πάντοτε τη δυνατότητα ή το βήμα να ακουστούν.

«Νιώθω ότι εκπροσωπώ μια ολόκληρη ομάδα η οποία δεν έχει μάθει να μιλάει. Δεν έχει φωνή», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Το βιβλίο «Ισορροπώντας μεταξύ αναπηρίας και “κανονικότητας”» δεν περιορίζεται έτσι στην προσωπική ιστορία μιας γυναίκας με κινητική αναπηρία. Αποτελεί ταυτόχρονα μια αφορμή να επανεξετάσουμε αντιλήψεις και συμπεριφορές που συχνά θεωρούμε αυτονόητες, αλλά στην πράξη δημιουργούν αποκλεισμούς.

Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με το μήνυμα για σεβασμό στην αναπηρία, σεβασμό σε κάθε είδους διαφορετικότητα.

Δείτε φωτογραφίες: