«Σεισμός» για τους ιδιοκτήτες ακινήτων σε Θεσσαλονίκη και Χαλκιδική

Μια πρόταση που, αν υιοθετηθεί από την Πολιτεία, θα μεταβάλει σημαντικά το πλαίσιο μελέτης κάθε νέας οικοδομής στη Θεσσαλονίκη και στη Χαλκιδική, κατέθεσε επισήμως η ερευνητική ομάδα του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου, υπό τον ομότιμο καθηγητή Κυριαζή Πιτιλάκη.

Πρόκειται για τον νέο Σεισμικό Χάρτη της Ελλάδας και το Εθνικό Προσάρτημα του Ευρωκώδικα 8, που υποβλήθηκαν στον Οργανισμό Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας (ΟΑΣΠ) και στον Ελληνικό Οργανισμό Τυποποίησης (ΕΛΟΤ).

Το βασικό σημείο της πρότασης που αφορά άμεσα και τους κατοίκους της Βόρειας Ελλάδας: η Θεσσαλονίκη ενοποιείται με τον νομό Χαλκιδικής σε ενιαία ζώνη μέσης-προς-υψηλής σεισμικής επικινδυνότητας. Δεν αυξάνεται ο πραγματικός κίνδυνος της πόλης, αλλά αναγνωρίζεται και αποτυπώνεται με μεγαλύτερη ακρίβεια.

Τι θα αλλάξει αν εγκριθεί η πρόταση

Η εφαρμογή της πρότασης προϋποθέτει τη θεσμική αποδοχή της από τον ΟΑΣΠ και τον ΕΛΟΤ, καθώς και την ένταξή της στο Εθνικό Προσάρτημα του Ευρωκώδικα 8. Εφόσον αυτό συμβεί, τέσσερα πεδία της καθημερινότητας στη Θεσσαλονίκη και την Κεντρική Μακεδονία αναμένεται να επηρεαστούν.

Πρώτο, η μελέτη και κατασκευή κάθε νέου κτιρίου, ιδιωτικού ή δημοσίου. Οι μηχανικοί θα κληθούν να εφαρμόσουν τις παραμέτρους της νέας ζώνης και νέους εδαφικούς συντελεστές, που λαμβάνουν υπόψη τη διαφορετική συμπεριφορά κάθε τύπου εδάφους, δηλαδή άλλη στην παραλιακή ζώνη, άλλη στην Άνω Πόλη και άλλη στις ανατολικές συνοικίες.

Δεύτερο, η αποτίμηση της στατικής επάρκειας υφιστάμενων κτιρίων. Οι νέες προδιαγραφές, σύμφωνα με τη μελέτη του ΑΠΘ, αφορούν και τον έλεγχο των πολυκατοικιών που χτίστηκαν πριν από το 1960 ή πριν από το 2000, κατηγορία στην οποία ανήκει το 80%-90% του εθνικού κτιριακού αποθέματος. Στη Θεσσαλονίκη, όπου η μεταπολεμική και μετά του 1978 πολυκατοικία αποτελεί τον κορμό του οικιστικού ιστού, αυτό θα μπορούσε να ανοίξει ένα τεράστιο πεδίο μελετών.

Τρίτο, η τιμολογιακή πολιτική των ασφαλιστικών εταιρειών για κατοικίες και επαγγελματικά ακίνητα, η οποία εκτιμάται ότι θα αναπροσαρμοστεί στη βάση της ακριβέστερης χαρτογράφησης και

Τέταρτο, ο σχεδιασμός μεγάλων δημόσιων υποδομών, από νοσοκομεία και σχολεία μέχρι έργα αναπλάσεων στο ιστορικό κέντρο της πόλης.

Η Βόρεια Ελλάδα στον νέο σεισμικό χάρτη

Ο ισχύων σεισμικός χάρτης, που εφαρμόζεται από το 2003, χωρίζει την Ελλάδα σε τρεις ζώνες επικινδυνότητας. Η νέα πρόταση προβλέπει πέντε ζώνες, με τη Ζώνη 1 στη χαμηλότερη επικινδυνότητα και τη Ζώνη 5 στην υψηλότερη, που αφορά τη Δυτική Πελοπόννησο, τον Κορινθιακό κόλπο και τα Ιόνια νησιά. Η μεγαλύτερη ανάλυση στοχεύει σε ακριβέστερη αποτύπωση του κινδύνου ανά περιοχή.

Η ευρύτερη Βόρεια Ελλάδα παρουσιάζει στον προτεινόμενο χάρτη μια ενδιαφέρουσα διαβάθμιση: η Θεσσαλονίκη και η Χαλκιδική κατατάσσονται στη ζώνη μέσης-προς-υψηλής επικινδυνότητας, η Αλεξανδρούπολη μετακινείται από τη χαμηλή σε υψηλότερη κατηγορία (Ζώνη 2), ενώ η Καβάλα και η Θάσος εμφανίζονται μεταξύ των περιοχών με τη χαμηλότερη σεισμική επικινδυνότητα της χώρας. Σύμφωνα με τους μελετητές, τα όρια των ζωνών επιλέχθηκαν ώστε να μην τέμνουν μεγάλα αστικά συγκροτήματα, προκειμένου να αποφεύγονται τεχνητές διαφοροποιήσεις στις παραμέτρους σχεδιασμού μεταξύ συνοικιών της ίδιας πόλης.

Η πρόταση στηρίζεται στο ευρωπαϊκό μοντέλο ESHM20, που ολοκληρώθηκε το 2020 με χρηματοδότηση της Ε.Ε. και ενσωματώνει δεδομένα από περισσότερους από 55.000 σεισμούς. Η εναρμόνιση με τον αναθεωρημένο Ευρωκώδικα 8 αποτελεί υποχρέωση για όλα τα κράτη-μέλη της Ε.Ε.

Η εκτίμηση κόστους: 108 δισ. ευρώ

Η ομάδα του ΑΠΘ συνόδευσε την επιστημονική πρόταση με αποτίμηση οικονομικού κόστους για 3,2 εκατομμύρια κτίρια κατοικίας πανελλαδικά. Σύμφωνα με τη μελέτη, το συνολικό κόστος αναμενόμενων σεισμικών ζημιών στο κτιριακό απόθεμα της χώρας, υπολογισμένο για τη συνολική διάρκεια ωφέλιμου χρόνου ζωής των κτιρίων (50 έτη) και με πιθανότητα υπέρβασης 10%, εκτιμάται στα 108 δισ. Ευρώ, ποσό αυξημένο κατά 20 δισ. σε σχέση με τις εκτιμήσεις του ισχύοντος κανονισμού. Η αύξηση δεν αποτελεί νέα επιβάρυνση, αλλά αντανακλά κίνδυνο που υπάρχει ήδη και απλώς δεν ποσοτικοποιείται επαρκώς.

Σύμφωνα με τη μελέτη, εφόσον εφαρμοστούν οι προτεινόμενες προδιαγραφές, το 80% των κατοικιών αναμένεται να παρουσιάσει μικρές ή καθόλου ζημιές σε ένα σεισμικό συμβάν σχεδιασμού. Όπως υπενθυμίζουν οι ερευνητές, στόχος του Ευρωκώδικα 8 δεν είναι η αποφυγή κάθε ζημιάς, κάτι πρακτικά και οικονομικά ανέφικτο, αλλά η αποτροπή καταρρεύσεων και η προστασία της ανθρώπινης ζωής.

Για τη Θεσσαλονίκη, η πρόταση του ΑΠΘ θέτει ένα ερώτημα που ξεπερνά τα όρια της επιστημονικής συζήτησης: αν και πότε η πόλη θα περάσει από την αντιμετώπιση του σεισμού ως υπενθύμιση του παρελθόντος, στη διαχείρισή του ως παράμετρο σχεδιασμού του μέλλοντος της.

Πηγή