Συντάξεις: Ποιους αγγίζουν οι αλλαγές στα όρια ηλικίας από το 2027

Το προσδόκιμο ζωής φαίνεται πως αλλάζει τα όρια συνταξιοδότησεις

Οι σημερινοί 55άρηδες βρίσκονται στο επίκεντρο των υπό συζήτηση αλλαγών στα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης, καθώς στο τέλος του 2026 η κυβέρνηση θα κληθεί να αποφασίσει αν θα αυξηθούν τα γενικά όρια από την 1η Ιανουαρίου 2027, με βάση τις εξελίξεις στο προσδόκιμο ζωής.

Το πλαίσιο προβλέπει σύνδεση των ορίων ηλικίας με το προσδόκιμο ζωής των ατόμων άνω των 65 ετών, όπως συμβαίνει ήδη σε σχεδόν όλες τις ευρωπαϊκές χώρες. Οι αλλαγές θα βασιστούν στη μελέτη της Εθνικής Αναλογιστικής Αρχής, η οποία εκπονείται κάθε τρία χρόνια.

Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη της Αναλογιστικής Αρχής, το 2030 τα νομοθετημένα όρια ηλικίας των 62 και 67 ετών εκτιμάται ότι θα αυξηθούν κατά περίπου 1,5 έτος.

Το αν η αύξηση θα εφαρμοστεί μονομιάς από 1/1/2027 ή σταδιακά από το 2027 έως το 2030 θα εξαρτηθεί από τον μηχανισμό σύνδεσης του προσδόκιμου ζωής με τα όρια ηλικίας. Σε περίπτωση σταδιακής εφαρμογής, εξετάζεται μοντέλο αντίστοιχο με αυτό της περιόδου 2015–2021, όταν τα όρια άλλαζαν κάθε χρόνο. Στο σενάριο αυτό, ενδεικτικά:

• όσοι κλείνουν τα 62 το 2027 μπορεί να συνταξιοδοτούνται στα 62,6,
• όσοι κλείνουν τα 62 το 2028 στα 62,9,
• όσοι κλείνουν τα 62 το 2030 στα 63,5.

Σήμερα τα όρια ηλικίας έχουν «κλειδώσει» σε δύο βασικές κατηγορίες:

• Στα 62 έτη, με προϋπόθεση συμπλήρωσης 40 ετών ασφάλισης (12.000 ένσημα).
• Στα 67 έτη, με τουλάχιστον 15 έτη ασφάλισης (4.500 ένσημα).

Πηγές του υπουργείου Εργασίας αναφέρουν ότι δεν προβλέπεται άμεση αύξηση, σημειώνοντας ότι η Ελλάδα έχει ήδη προχωρήσει σε μεγάλες αυξήσεις ορίων σε προηγούμενες περιόδους. Ειδικότερα:

• από 1/1/2013 τα όρια αυξήθηκαν στα 62 και 67 έτη,
• με τον Νόμο 4336/2015 αυξήθηκαν και όλα τα ενδιάμεσα όρια ηλικίας.

Παράλληλα, ειδικοί στην κοινωνική ασφάλιση επισημαίνουν ότι οι αλλαγές μετά το 2027 θα εξαρτηθούν από τρεις δημογραφικούς δείκτες:

• Δείκτης εξάρτησης ηλικιωμένων άνω των 65 προς τον οικονομικά ενεργό πληθυσμό: εκτιμάται ότι κινείται προς το 60% από 39% σήμερα.
• Δείκτης γήρανσης: για κάθε 170 ηλικιωμένους αντιστοιχούν 100 άτομα εργάσιμης ηλικίας.
• Δείκτης γονιμότητας: από 1,3 παιδιά το 2018 αυξήθηκε οριακά σε 1,5 το 2022, παραμένοντας χαμηλότερος από το 2,1.

Στο ίδιο πλαίσιο, το ισοζύγιο γεννήσεων – θανάτων παραμένει ελλειμματικό, με τη διαφορά να διπλασιάζεται μέσα σε μία πενταετία:

-33.856 άτομα το 2018
-64.706 άτομα το 2022

Την ίδια ώρα, η πρόβλεψη του ΟΟΣΑ αναφέρει ότι στην Ελλάδα η ηλικία των 62 ετών για σύνταξη με 40 χρόνια ασφάλισης μπορεί να αυξηθεί στα 66 έτη μέχρι το 2050. Η έκθεση «Pensions at a Glance 2025» του ΟΟΣΑ καταγράφει ότι η Ελλάδα έχει από τα χαμηλότερα πραγματικά όρια συνταξιοδότησης διεθνώς, όταν πολλές ευρωπαϊκές χώρες κινούνται ήδη στα 66–67.

Στην ίδια έκθεση αναφέρεται ότι μεγαλύτερη επιβάρυνση θα επωμιστούν οι νέοι 22 ετών που μπήκαν στην αγορά εργασίας το 2024, καθώς η μέση ηλικία συνταξιοδότησής τους από τα 62 έτη εκτιμάται ότι θα ανέβει στα 66. Στην ηλικία αυτή θα έχουν συμπληρώσει 44 έτη ασφάλισης, αντί για 40 που απαιτούνται σήμερα.

Στον ιδιωτικό τομέα, η Ελλάδα εμφανίζεται με κανονική ηλικία συνταξιοδότησης περίπου στα 62 έτη. Στον δημόσιο τομέα, η ηλικία αυτή καταγράφεται χαμηλότερα, γύρω στα 60–61 έτη.

Τέλος, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφαλίσεων και Επαγγελματικών Συντάξεων (EIOPA), μελλοντικά τα δημόσια συστήματα κοινωνικής ασφάλισης θα αντιμετωπίσουν δυσκολίες στη χρηματοδότηση των συντάξεων λόγω της επιδείνωσης του λόγου εργαζομένων προς συνταξιούχους, εξέλιξη που στην Ελλάδα εκτιμάται ότι θα είναι εντονότερη λόγω της ισχυρότερης δημογραφικής γήρανσης.

Πηγή