%20%CE%95%CE%9E%CE%9F%CE%99%CE%9A%CE%9F%CE%9D%CE%9F%CE%9C%CE%A9%202025%209-frame.gif)
Ισχυρό πλήγμα δέχονται τα φημισμένα ελληνικά προϊόντα με τις εμπορικές συμφωνίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι οποίες δίνουν τη δυνατότητα στην εκάστοτε χώρα να τα «εκμεταλλεύεται» και να τα «βαφτίζει» ως δικά της, ενώ ήδη η Ελλάδα μετράει πολλές χαμένες μάχες. Τούρκοι, Καναδοί, Τσέχοι, Αφρικανοί
και άλλοι έχουν καταφέρει μεγάλα χτυπήματα στα ελληνικά προϊόντα, ενώ στην καλύτερη των περιπτώσεων η ελληνική πολιτεία αδυνατεί να υπερασπιστεί επαρκώς προϊόντα-σφραγίδα της χώρας. Τρανταχτά παραδείγματα η «ναυαρχίδα» των ελληνικών Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης (ΠΟΠ), η φέτα, με εξαγωγές που ξεπερνούν τα 380 εκατ. ευρώ ετησίως, οι ελιές Καλαμάτας και φυσικά το τελευταίο χτύπημα με το τσέχικο… «greek yogurt» και η φέτα... Νοτίου Αφρικής!
Οι μάχες της ελληνικής φέτας
Η ελληνική φέτα ύστερα από μάχη δεκαετιών κατόρθωσε να λάβει γεωγραφική ονομασία προέλευσης (πρόκειται για τα προϊόντα Προστατευόµενης Γεωγραφικής Ένδειξης - ΠΓΕ) γιατί το αιγοπρόβειο γάλα με το οποίο παρασκευάζεται προέρχεται από ελληνικές φυλές που έχουν τη δυνατότητα να βόσκουν στη μοναδική χλωρίδα της Ελλάδας.
Τώρα πλέον μετά τον Καναδά εκχωρείται και σε αφρικανικές χώρες μετά τη συμφωνία της Ε.Ε. την οποία υπέγραψε πριν λίγες ημέρες και η Ελλάδα.
Παρά τις αντιδράσεις που υπήρξαν τον τελευταίο καιρό για την επίμαχη συμφωνία με τη Νότια Αφρική, επικυρώθηκε τελικά η συμφωνία μεταξύ της Ε.Ε. και των έξι χωρών-μελών της ομάδας SADC (Μποτσουάνα, Λεσότο, Μοζαμβίκη, Ναμίμπια, Νότια Αφρική και Σουαζιλάνδη), που προβλέπει ότι η φέτα και οι ελιές Καλαμάτας μένουν εκτός λίστας της «προστασίας» ευρωπαϊκών προϊόντων προέλευσης.
Αν και στη συμφωνία περιλαμβάνονται περισσότερα από 200 ευρωπαϊκά ΠΟΠ, στην περίπτωση της φέτας και της ελιάς Καλαμών τονίζεται ότι για διάστημα 5 ετών οι παραγωγοί της Ν. Αφρικής έχουν τη δυνατότητα παραγωγής και εμπορίας φέτας με την επωνυμία «South Africa Feta» ή «Feta Style» ή «Feta-type» με την υποχρέωση να αναγράφουν τον τρόπο παραγωγής τους.
Το μόνο που κατάφερε να κερδίσει η χώρα μας ήταν η… υπόσχεση του επιτρόπου Γεωργίας, Φιλ Χόγκαν, ότι «κατά τη μεταβατική περίοδο των 5 ετών από την ημερομηνία έναρξης της συμφωνίας Ε.Ε.-SADC θα αρχίσει η διαδικασία αναθεώρησης, με σκοπό να επιτύχει για όλες τις Γεωγραφικές Ενδείξεις, συμπεριλαμβανομένης της φέτας, το ίδιο επίπεδο προστασίας».
Ουσιαστικά η Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης (ΠΟΠ) «φέτα» τίθεται βαθμιαία υπό κατάργηση, κάτι που είναι εμφανές ότι θα έχει ως αποτέλεσμα την απώλεια της κατοχύρωσης της ελληνικής παραγωγής φέτας, για την οποία στο παρελθόν δόθηκε σκληρή μάχη κυρίως με τη Δανία στο πλαίσια της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η θεσμοθέτηση της ΠΟΠ αποτέλεσε συγκριτικό πλεονέκτημα για τα ελληνικά ποιοτικά προϊόντα και την ελληνική αιγοπροβατοτροφία, από το οποίο ωφελείται η κτηνοτροφία και ο κλάδος της γαλακτομικής-τυροκομικής.
Ωστόσο, μετά τη συμφωνία της Ε.Ε. με 15 κράτη της Νοτίου Αφρικής (SADC), η Ελλάδα εξασφάλισε τη δέσμευση ότι θα αναθεωρηθεί η συμφωνία σε βάθος πενταετίας από την Κομισιόν με στόχο να προστατευθεί η φέτα, όμως δεν πέτυχε την εξαίρεση της φέτας από τη δικαιωματική προστασία ως ΠΟΠ.
Ύστερα από έλεγχο που έκανε η Ελληνική Πρεσβεία στη Νότια Αφρική, διαπιστώθηκε ότι κυκλοφορούν 47... φερόμενες ως «φέτες» από αγελαδινό γάλα –και όχι αιγοπρόβειο- εκμεταλλευόμενες την αυξημένη ζήτηση της ελληνικής παροικίας στο Γιοχάνεσμπουργκ, πρωτεύουσα της Νότιας Αφρικής. Η έρευνα του ελληνικού γραφείου για την Αφρική έδειξε: Ύπαρξη μιας και μόνο εισαγόμενης φέτας, και μάλιστα της ελληνικής «Δωδώνη». Όλα ανεξαιρέτως τα παρεμφερή προϊόντα τύπου φέτας είναι αποκλειστικά παραγωγής Νότιας Αφρικής. Κατ’ αντίθεση με τους τυποποιημένους όρους παραγωγής φέτας σχεδόν όλα τα τοπικά προϊόντα παρασκευάζονται από αγελαδινό γάλα, με τρεις μόνο εξαιρέσεις οποίες αναφέρουν χρήση αιγοπρόβειου γάλακτος (δύο αποκλειστικά αιγοπρόβειου και μια πρόσμιξη αγελαδινού/αιγοπρόβειου). Πράγματι, εξαιρουμένων ελάχιστων προϊόντων οποία φέρουν ένδειξη «τύπου φέτας» (style), είναι γενικευμένη η χρήση της ονομασίας «feta» με μόνες άλλες ειδικότερες ενδείξεις ως προς τυχόν επιπλέον συστατικά (π.χ. with herbs, with black pepper κλπ). Η χρήση της ονομασίας «feta» στην τοπική αγορά γίνεται από τους οκτώ τοπικούς παραγωγούς Woolworths, Fairview, Pick n’Pay, Haryson’s, Simonsberg, Clover, Karoo, Meze.
Παράλληλα, για τον Σεπτέμβριο έχει προσδιοριστεί η συμφωνία της Ε.Ε. με τις ΗΠΑ, γνωστή και ως TTIP (Διατλαντική Εταιρική Σχέση Εμπορίου και Επενδύσεων), όπως και αυτή με τον Καναδά, οι οποίες προβλέπουν ανάλογη «απελευθέρωση», κάτι που θα γεμίσει τα ράφια με «φέτα Μόντρεαλ» και «λευκό τυρί Μανχάταν».
Η φέτα, ύστερα από χρόνιες διεκδικήσεις της Γερμανίας, της Γαλλίας και της Δανίας, με απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου κατοχυρώθηκε τελεσίδικα ως ελληνικό ΠΟΠ στις 25/10/2005. Αυτό σημαίνει ότι από τον Οκτώβριο του 2007 κυκλοφορεί αποκλειστικά ως ελληνικό προϊόν. Η απόφαση αφορά, όμως, μόνο τις χώρες της Ε.Ε.
Οι προδιαγραφές της «βασίλισσας» των ελληνικών τυριών είναι αυστηρές. Πρόκειται για παραδοσιακό τυρί άλμης, που παράγεται με συγκεκριμένη τεχνολογία στην ηπειρωτική Ελλάδα και στο νομό Λέσβου, ενώ προέρχεται από αιγοπρόβειο γάλα σε καθορισμένη αναλογία (πρόβειο και μέχρι 30% γίδινο) και από φυλές που είναι παραδοσιακά εκτρεφόμενες και προσαρμοσμένες στην περιοχή παρασκευής της φέτας με διατροφή που βασίζεται στην τοπική χλωρίδα.
Αυτά είναι απαραίτητα για να αποκτήσει ένα τυρί τα πρωτότυπα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά που θα το χαρακτηρίσουν «φέτα». Σύμφωνα όμως με τη CETA, όσες εταιρείες στον Καναδά εμπορεύονται ήδη προϊόντα με τη συγκεκριμένη ταμπέλα, η πλειονότητα των οποίων φτιάχνεται με αγελαδινό γάλα, δικαιούνται να διατηρήσουν την ονομασία, αλλά υποχρεώνονται να αφαιρέσουν από τις συσκευασίες σύμβολα που παραπέμπουν στην Ελλάδα και αφετέρου να αναγράφουν ευκρινώς τη χώρα προέλευσης του τυριού. Επιπροσθέτως, όσοι στο εξής ασχοληθούν με την παρασκευή λευκού τυριού οφείλουν να το αναφέρουν ως «τύπου» ή «απομίμηση» φέτας.
Στελέχη του υπουργείου αγροτικής ανάπτυξης διαρρέουν ότι υπάρχει μεγάλη πιθανότητα η Ελλάδα να ασκήσει βέτο στην εμπορική συμφωνία της ΕΕ με τον Καναδά, καθώς δεν προστατεύεται η γεωγραφική προέλευση της ελληνικής φέτας.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η Ελλάδα επιθυμεί να υπάρξει μια «ορθή διαφοροποίηση» μεταξύ της καναδικής φέτας, η οποία παράγεται από γάλα αγελάδων που εκτρέφονται σε αγροκτήματα και της ελληνικής φέτας, η οποία εδώ και αιώνες παράγεται από κατσικίσιο και πρόβειο γάλα.
και άλλοι έχουν καταφέρει μεγάλα χτυπήματα στα ελληνικά προϊόντα, ενώ στην καλύτερη των περιπτώσεων η ελληνική πολιτεία αδυνατεί να υπερασπιστεί επαρκώς προϊόντα-σφραγίδα της χώρας. Τρανταχτά παραδείγματα η «ναυαρχίδα» των ελληνικών Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης (ΠΟΠ), η φέτα, με εξαγωγές που ξεπερνούν τα 380 εκατ. ευρώ ετησίως, οι ελιές Καλαμάτας και φυσικά το τελευταίο χτύπημα με το τσέχικο… «greek yogurt» και η φέτα... Νοτίου Αφρικής!
Οι μάχες της ελληνικής φέτας
Τώρα πλέον μετά τον Καναδά εκχωρείται και σε αφρικανικές χώρες μετά τη συμφωνία της Ε.Ε. την οποία υπέγραψε πριν λίγες ημέρες και η Ελλάδα.
Παρά τις αντιδράσεις που υπήρξαν τον τελευταίο καιρό για την επίμαχη συμφωνία με τη Νότια Αφρική, επικυρώθηκε τελικά η συμφωνία μεταξύ της Ε.Ε. και των έξι χωρών-μελών της ομάδας SADC (Μποτσουάνα, Λεσότο, Μοζαμβίκη, Ναμίμπια, Νότια Αφρική και Σουαζιλάνδη), που προβλέπει ότι η φέτα και οι ελιές Καλαμάτας μένουν εκτός λίστας της «προστασίας» ευρωπαϊκών προϊόντων προέλευσης.
Αν και στη συμφωνία περιλαμβάνονται περισσότερα από 200 ευρωπαϊκά ΠΟΠ, στην περίπτωση της φέτας και της ελιάς Καλαμών τονίζεται ότι για διάστημα 5 ετών οι παραγωγοί της Ν. Αφρικής έχουν τη δυνατότητα παραγωγής και εμπορίας φέτας με την επωνυμία «South Africa Feta» ή «Feta Style» ή «Feta-type» με την υποχρέωση να αναγράφουν τον τρόπο παραγωγής τους.
Το μόνο που κατάφερε να κερδίσει η χώρα μας ήταν η… υπόσχεση του επιτρόπου Γεωργίας, Φιλ Χόγκαν, ότι «κατά τη μεταβατική περίοδο των 5 ετών από την ημερομηνία έναρξης της συμφωνίας Ε.Ε.-SADC θα αρχίσει η διαδικασία αναθεώρησης, με σκοπό να επιτύχει για όλες τις Γεωγραφικές Ενδείξεις, συμπεριλαμβανομένης της φέτας, το ίδιο επίπεδο προστασίας».
Ουσιαστικά η Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης (ΠΟΠ) «φέτα» τίθεται βαθμιαία υπό κατάργηση, κάτι που είναι εμφανές ότι θα έχει ως αποτέλεσμα την απώλεια της κατοχύρωσης της ελληνικής παραγωγής φέτας, για την οποία στο παρελθόν δόθηκε σκληρή μάχη κυρίως με τη Δανία στο πλαίσια της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η θεσμοθέτηση της ΠΟΠ αποτέλεσε συγκριτικό πλεονέκτημα για τα ελληνικά ποιοτικά προϊόντα και την ελληνική αιγοπροβατοτροφία, από το οποίο ωφελείται η κτηνοτροφία και ο κλάδος της γαλακτομικής-τυροκομικής.
Ωστόσο, μετά τη συμφωνία της Ε.Ε. με 15 κράτη της Νοτίου Αφρικής (SADC), η Ελλάδα εξασφάλισε τη δέσμευση ότι θα αναθεωρηθεί η συμφωνία σε βάθος πενταετίας από την Κομισιόν με στόχο να προστατευθεί η φέτα, όμως δεν πέτυχε την εξαίρεση της φέτας από τη δικαιωματική προστασία ως ΠΟΠ.
Ύστερα από έλεγχο που έκανε η Ελληνική Πρεσβεία στη Νότια Αφρική, διαπιστώθηκε ότι κυκλοφορούν 47... φερόμενες ως «φέτες» από αγελαδινό γάλα –και όχι αιγοπρόβειο- εκμεταλλευόμενες την αυξημένη ζήτηση της ελληνικής παροικίας στο Γιοχάνεσμπουργκ, πρωτεύουσα της Νότιας Αφρικής. Η έρευνα του ελληνικού γραφείου για την Αφρική έδειξε: Ύπαρξη μιας και μόνο εισαγόμενης φέτας, και μάλιστα της ελληνικής «Δωδώνη». Όλα ανεξαιρέτως τα παρεμφερή προϊόντα τύπου φέτας είναι αποκλειστικά παραγωγής Νότιας Αφρικής. Κατ’ αντίθεση με τους τυποποιημένους όρους παραγωγής φέτας σχεδόν όλα τα τοπικά προϊόντα παρασκευάζονται από αγελαδινό γάλα, με τρεις μόνο εξαιρέσεις οποίες αναφέρουν χρήση αιγοπρόβειου γάλακτος (δύο αποκλειστικά αιγοπρόβειου και μια πρόσμιξη αγελαδινού/αιγοπρόβειου). Πράγματι, εξαιρουμένων ελάχιστων προϊόντων οποία φέρουν ένδειξη «τύπου φέτας» (style), είναι γενικευμένη η χρήση της ονομασίας «feta» με μόνες άλλες ειδικότερες ενδείξεις ως προς τυχόν επιπλέον συστατικά (π.χ. with herbs, with black pepper κλπ). Η χρήση της ονομασίας «feta» στην τοπική αγορά γίνεται από τους οκτώ τοπικούς παραγωγούς Woolworths, Fairview, Pick n’Pay, Haryson’s, Simonsberg, Clover, Karoo, Meze.
Η φέτα, ύστερα από χρόνιες διεκδικήσεις της Γερμανίας, της Γαλλίας και της Δανίας, με απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου κατοχυρώθηκε τελεσίδικα ως ελληνικό ΠΟΠ στις 25/10/2005. Αυτό σημαίνει ότι από τον Οκτώβριο του 2007 κυκλοφορεί αποκλειστικά ως ελληνικό προϊόν. Η απόφαση αφορά, όμως, μόνο τις χώρες της Ε.Ε.
Οι προδιαγραφές της «βασίλισσας» των ελληνικών τυριών είναι αυστηρές. Πρόκειται για παραδοσιακό τυρί άλμης, που παράγεται με συγκεκριμένη τεχνολογία στην ηπειρωτική Ελλάδα και στο νομό Λέσβου, ενώ προέρχεται από αιγοπρόβειο γάλα σε καθορισμένη αναλογία (πρόβειο και μέχρι 30% γίδινο) και από φυλές που είναι παραδοσιακά εκτρεφόμενες και προσαρμοσμένες στην περιοχή παρασκευής της φέτας με διατροφή που βασίζεται στην τοπική χλωρίδα.
Αυτά είναι απαραίτητα για να αποκτήσει ένα τυρί τα πρωτότυπα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά που θα το χαρακτηρίσουν «φέτα». Σύμφωνα όμως με τη CETA, όσες εταιρείες στον Καναδά εμπορεύονται ήδη προϊόντα με τη συγκεκριμένη ταμπέλα, η πλειονότητα των οποίων φτιάχνεται με αγελαδινό γάλα, δικαιούνται να διατηρήσουν την ονομασία, αλλά υποχρεώνονται να αφαιρέσουν από τις συσκευασίες σύμβολα που παραπέμπουν στην Ελλάδα και αφετέρου να αναγράφουν ευκρινώς τη χώρα προέλευσης του τυριού. Επιπροσθέτως, όσοι στο εξής ασχοληθούν με την παρασκευή λευκού τυριού οφείλουν να το αναφέρουν ως «τύπου» ή «απομίμηση» φέτας.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η Ελλάδα επιθυμεί να υπάρξει μια «ορθή διαφοροποίηση» μεταξύ της καναδικής φέτας, η οποία παράγεται από γάλα αγελάδων που εκτρέφονται σε αγροκτήματα και της ελληνικής φέτας, η οποία εδώ και αιώνες παράγεται από κατσικίσιο και πρόβειο γάλα.
Εκτός όμως από τη φέτα η Ελλάδα αντιμετωπίζει σοβαρό πρόβλημα τις ελιές Καλαμών. Ουσιαστικά «έχασε» ένα ακόμα ισχυρό brand name. Αντίστοιχα προβλήματα υπάρχουν και με το Ελληνικό γιαούρτι που κάνει διεθνή καριέρα χωρίς να επωφελούνται Έλληνες παραγωγοί.
