Η χαμηλή εκπαίδευση σήμερα, μοχλός ανάπτυξης αύριο

Γράφουν οι Δρ. Κωνσταντίνος Μπαγινέτας, Στέλιος Πέτσας*
Η γνώση αποτελεί προϋπόθεση προσαρμογής, εξέλιξης, καινοτομίας και ανταγωνιστικότητας.
Στον αγροτικό τομέα η γνώση είναι απαραίτητη για την καλύτερη οργάνωση της παραγωγής, τη διαχείριση των οικονομικών της αγροτικής εκμετάλλευσης και την

προώθηση του προϊόντος που παράγεται. Επιπλέον, ο βαθμός εκπαίδευσης των αγροτών επηρεάζει τις πρακτικές που εφαρμόζουν και την υιοθέτηση νέων αγρο-περιβαλλοντικών πολιτικών.
Ωστόσο, στην Ελλάδα οι αγρότες φαίνεται να υπολείπονται σημαντικά στα ποσοστά εκπαίδευσης, άρα και εφαρμογής καινοτόμων μεθόδων, έναντι της υπόλοιπης Ευρώπης. Από τα στοιχεία της Eurostat, που κατατάσσουν τη χώρα μας ουραγό στα ποσοστά εκπαίδευσης των αγροτών σε επίπεδο ΕΕ, επισημαίνουμε τρία θεμελιώδη χαρακτηριστικά.



1ον. Στην Ελλάδα από τους 723.010 αγρότες το 97% (δηλαδή 697.860 άτομα) έχει μόνο πρακτική εμπειρία, το 3% των αγροτών (δηλαδή 22.790 άτομα) έχει βασική εκπαίδευση και μόνο το 0,33% των αγροτών (δηλαδή 2.360 άτομα) έχει πλήρη γεωργική εκπαίδευση (Διάγραμμα 1). Σε επίπεδο ΕΕ τα αντίστοιχα ποσοστά είναι 81%, 12% και 7%. Συνεπώς, η συντριπτική πλειοψηφία των εν ενεργεία αγροτών της χώρας μας έχει ως υψηλότερο επίπεδο εκπαίδευσης την πρακτική εμπειρία.
Διάγραμμα 1. Ποσοστό αγροτών που έχουν πρακτική εμπειρία, βασική εκπαίδευση ή πλήρη γεωργική εκπαίδευση (δεδομένα 17/01/2013)



2ον Επικεντρώνοντας στους Νέους Αγρότες, κάτω των 35 ετών, το ποσοστό αυτών που διαθέτουν μόνο πρακτική εμπειρία είναι 83% (δηλαδή 41.590 αγρότες σε σύνολο 50.130), ενώ στην ΕΕ το αντίστοιχο ποσοστό είναι 75%. Το ποσοστό αυτών με βασική εκπαίδευση είναι 16% (δηλαδή 8.000 αγρότες), έναντι 10% στην ΕΕ, ενώ το ποσοστό αυτών με πλήρη γεωργική εκπαίδευση είναι 1% (δηλαδή 530 αγρότες), έναντι 14% στην ΕΕ (Διάγραμμα 2 και Πίνακας 1). Και ξεκινούμε από χαμηλότερη αφετηρία και συνεχίζουμε να αποκλίνουμε!
Διάγραμμα 2. Ποσοστό των αγροτών με πρακτική εμπειρία, βασική εκπαίδευση ή πλήρη γεωργική εκπαίδευση, ανάλογα με την ηλικία (δεδομένα 29/08/2013)

Πίνακας 1. Ποσοστό των αγροτών με πρακτική εμπειρία, βασική εκπαίδευση ή πλήρη γεωργική εκπαίδευση, ανάλογα με την ηλικία (δεδομένα 29/08/2013)
EΕ-28
Σύνολο
< 35 ετών
35 - 44 ετών
45 - 54 ετών
55 - 64 ετών
>= 65 ετών
Πρακτική εμπειρία μόνο
8 600 750
 626 420
1 364 490
1 773 670
2 001 750
2 834 480
Βασική εκπαίδευση
1 247 420
 88 370
 249 000
 418 830
 342 610
 148 700
Πλήρη γεωργική εκπαίδευση
 778 850
 115 950
 214 590
 258 670
 144 600
 45 040
Σύνολο
10 626 970
 830 690
1 828 050
2 451 130
2 488 980
3 028 230
Πρακτική εμπειρία μόνο
80,93%
75,41%
74,64%
72,36%
80,42%
93,60%
Βασική εκπαίδευση
11,74%
10,64%
13,62%
17,09%
13,77%
4,91%
Πλήρη γεωργική εκπαίδευση
7,33%
13,96%
11,74%
10,55%
5,81%
1,49%
ΕΛΛΑΔΑ
Σύνολο
< 35 ετών
35 - 44 ετών
45 - 54 ετών
55 - 64 ετών
>= 65 ετών
Πρακτική εμπειρία μόνο
 697 860
 41 590
 104 970
 158 510
 153 780
 239 000
Βασική εκπαίδευση
 22 790
 8 000
 6 940
 4 080
 2 100
 1 670
Πλήρη γεωργική εκπαίδευση
 2 360
  530
  790
  460
  350
  220
Σύνολο
 723 010
 50 130
 112 710
 163 060
 156 230
 240 890
Πρακτική εμπειρία μόνο
96,52%
82,96%
93,13%
97,21%
98,43%
99,22%
Βασική εκπαίδευση
3,15%
15,96%
6,16%
2,50%
1,34%
0,69%
Πλήρη γεωργική εκπαίδευση
0,33%
1,06%
0,70%
0,28%
0,22%
0,09%

Πηγή: Eurostat.
3ον Δεδομένου των προηγούμενων επισημάνσεων, ίσως το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι στην Ελλάδα μόνο το 1% των αγροτών (δηλαδή μόλις 4.130 αγρότες σε σύνολο 723.010), συμμετείχε σε κάποιο πρόγραμμα επαγγελματικής κατάρτισης κατά τους τελευταίους 12 μήνες, σε αντίθεση με το επίσης απογοητευτικό 6% σε επίπεδο ΕΕ. Το ποσοστό αυτό επιδεινώνεται όσο χαμηλότερο είναι το επίπεδο εκπαίδευσης των αγροτών. Ο Πίνακας 2 δείχνει ότι μόλις 2.180 αγρότες ή το 0,31% μεταξύ αυτών που διαθέτουν αποκλειστικά πρακτική εμπειρία συμμετείχε σε κάποιο πρόγραμμα επαγγελματικής κατάρτισης τους τελευταίους 12 μήνες, έναντι 3% στην ΕΕ. Δέκα (10) φορές κάτω!  Στους αγρότες με βασική εκπαίδευση 7% (δηλαδή 1.620 αγρότες), έναντι 18% στην ΕΕ. Τέλος, όσον αφορά αυτούς με πλήρη γεωργική εκπαίδευση το ποσοστό ανήλθε σε 14% έναντι, 23% στην ΕΕ. Με άλλα λόγια, το 99% των εν ενεργεία αγροτών της χώρας μας δεν συμμετείχε σε κανένα πρόγραμμα επαγγελματικής κατάρτισης κατά τους τελευταίους 12 μήνες! Και μάλιστα η απόσταση είναι τεράστια στην κατηγορία που την έχει μεγαλύτερη ανάγκη, δηλαδή μεταξύ των αγροτών που διαθέτουν μόνο πρακτική εμπειρία!
Διάγραμμα 3. Ποσοστό αγροτών με συμμετοχή σε πρόγραμμα επαγγελματικής κατάρτισης στους τελευταίους 12 μήνες (δεδομένα 29/8/2013)


Πίνακας 2. Αγρότες με συμμετοχή σε πρόγραμμα επαγγελματικής κατάρτισης τους τελευταίους 12 μήνες, ανά επίπεδο εκπαίδευσης (δεδομένα 29/8/2013)

Σύνολο αγροτών
Αγρότες με επαγγελματική κατάρτιση τους τελευταίους 12 μήνες

Σύνολο
Πρακτική
Βασική
Πλήρη
Σύνολο
Πρακτική
Βασική
Πλήρη
Σύνολο
Πρακτική
Βασική
Πλήρη
EU-28 (1)
10 626 970
8600750
1247420
778850
627320
220700
224010
182660
6%
3%
18%
23%
BE
 42 850
22360
9160
11330
2350
610
510
1230
5%
3%
6%
11%
BG
 370 490
357820
9610
3070
4690
4430
190
80
1%
1%
2%
3%
CZ
 22 860
9910
4480
8470
5860
1430
880
3550
26%
14%
20%
42%
DK
 42 100
21670
18340
2090
7050
1710
4860
480
17%
8%
26%
23%
DE
 299 130
94000
165230
39910
67040
9860
39020
18160
22%
10%
24%
46%
EE
 19 610
12450
2740
4420
4430
1990
660
1780
23%
16%
24%
40%
IE
 139 890
96510
21170
22210
33970
19550
7570
6850
24%
20%
36%
31%
ΕΛΛΑΔΑ
 723 010
697860
22790
2360
4130
2180
1620
340
1%
0%
7%
14%
ES
 989 800
838040
136610
15150
88550
51180
32540
4840
9%
6%
24%
32%
FR
 516 100
256390
148170
111550
59810
13280
20370
26160
12%
5%
14%
23%
HR
 233 280
221700
6540
5030
12910
11000
1320
590
6%
5%
20%
12%
IT (2)
1 620 880
:
:
68010
76910
:
:
12350
5%
:
:
18%
CY
 38 860
36650
2050
170
410
100
260
50
1%
0%
13%
29%
LV
 83 390
51270
10330
21790
9720
2100
2500
5120
12%
4%
24%
23%
LT
 199 910
139920
35020
24970
14800
4990
4990
4820
7%
4%
14%
19%
LU
 2 200
870
320
1010
790
160
140
490
36%
18%
44%
49%
HU
 576 810
492390
65290
19140
56500
19270
26420
10820
10%
4%
40%
57%
MT
 12 530
11300
1060
170
960
770
150
40
8%
7%
14%
24%
NL
 72 320
20840
46690
4790
8490
850
6660
980
12%
4%
14%
20%
AT
 150 170
78030
33690
38450
31110
7750
7510
15850
21%
10%
22%
41%
PL
1 506 620
814450
320990
371180
147410
44750
37520
65140
10%
5%
12%
18%
PT
 305 270
268560
31810
4900
4840
0
4110
720
2%
0%
13%
15%
RO
3 859 040
3761970
81490
15580
2700
1880
520
300
0%
0%
1%
2%
SI
 74 650
48040
19940
6670
32070
12750
14780
4550
43%
27%
74%
68%
SK
 24 460
18640
3670
2150
2270
640
580
1040
9%
3%
16%
48%
FI
 63 870
35790
22200
5890
9760
3980
4170
1620
15%
11%
19%
28%
SE
 71 090
49130
8600
13360
6840
2780
1290
2770
10%
6%
15%
21%
UK
 186 660
144190
19430
23040
7860
710
2870
4290
4%
0%
15%
19%
IS
 2 590
1030
840
730
340
30
180
140
13%
3%
21%
19%
CH
 59 070
13150
30580
15340
3360
150
1420
1790
6%
1%
5%
12%
ME
 48 870
46220
1850
810
110
80
10
20
0%
0%
1%
2%
(1, 2) Εκτός της Ιταλίας
Πηγή: Eurostat.
Καταλήγοντας, προκύπτει ότι το ανθρώπινο δυναμικό της αγροτικής μας οικονομίας διακατέχεται από πολύ χαμηλό επίπεδο εκπαίδευσης και κατάρτισης.
Στην πράξη αυτό σημαίνει σημαντική αδυναμία προσαρμογής στα νέα δεδομένα τα οποία, ιδιαίτερα στην εποχή του έντονου ανταγωνισμού στον αγρο-διατροφικό τομέα, εντός και εκτός ΕΕ, επιβάλλουν δύο πράγματα. Πρώτον, την άμεση ανταπόκριση στις απαιτήσεις και στα πρότυπα που προσδοκούν οι ευρωπαίοι και παγκόσμιοι καταναλωτές, με την παραγωγή πιστοποιημένων, ποιοτικών αγροτικών προϊόντων. Δεύτερον, την ενσωμάτωση στην παραγωγική διαδικασία συγκεκριμένων μεθόδων και πρακτικών οι οποίες ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα των αγροτικών εκμεταλλεύσεων και οδηγούν στην αύξηση της προστιθέμενης αξίας των παραγόμενων προϊόντων, την οποία θα καρπώνονται οι ίδιοι οι παραγωγοί.
Η Νέα Δημοκρατία αντιλαμβάνεται τη σημασία που διαδραματίζει η ουσιαστική γεωργική εκπαίδευση και κατάρτιση, στην προσπάθεια να καταστεί ο αγροτικός τομέας πραγματικά βιώσιμος πυλώνας ανάπτυξης της υπαίθρου και αρωγός στην έξοδο της χώρας μας από την κρίση. Για αυτό, βασική δέσμευσή μας είναι η άμεση ενεργοποίηση των Μέτρων του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης 2014-2020, τα οποία σήμερα βρίσκονται σε «κώμα», παρά το γεγονός ότι περιλαμβάνουν «Δράσεις Μετάδοσης Γνώσεων και Ενημέρωσης», «Συμβουλευτικές Υπηρεσίες Διαχείρισης της Γεωργικής Εκμετάλλευσης» και «Συστήματα Ποιότητας Γεωργικών Προϊόντων και Τροφίμων». Μέτρα συνολικού προϋπολογισμού 291,8 εκατ. ευρώ δημόσιας συμμετοχής, εκ των οποίων το 80% προέρχεται από ην ΕΕ, προσθέτοντας κεφάλαια, γνώση και ανταγωνιστικότητα στην Ελληνική αγροτική οικονομία.
Οι δεσμεύσεις που έχουμε αναλάβει στο Πρόγραμμά μας για τον πρωτογενή τομέα με
  • ενθάρρυνση και στήριξη της σύστασης Ομάδων και Οργανώσεων Παραγωγών,
  • εκσυγχρονισμό της λειτουργίας των συνεταιρισμών με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια,
  • διασφάλιση εγγυητικών κεφαλαίων και επαρκούς χρηματοδότησης,
  • υποστήριξη της σύνδεσης της αγροτικής παραγωγής με άλλους κλάδους της ελληνικής οικονομίας,
  • μείωση του εισαγωγικού συντελεστή του φόρου εισοδήματος των αγροτών από το 22% που είναι σήμερα στο 9%,
  • μείωση του φορολογικού συντελεστή στα κέρδη των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στην αγροτική οικονομία από το 29% στο 20%,
σε συνδυασμό με τη γνώση και την κατάρτιση θα επιτρέψει στους Έλληνες παραγωγούς να αδράξουν τις πολλές ευκαιρίες που προσφέρει η πολιτική της Νέας Δημοκρατίας για ένα νέο πρότυπο αγροτικής επιχειρηματικότητας που ξεκινάει από το ράφι και όχι από το χωράφι.



Ο Δρ. Κ. Μπαγινέτας είναι Γεωπόνος και Γραμματέας Αγροτικών Φορέων της ΝΔ και ο κ. Σ. Πέτσας Σύμβουλος Δημοσιονομικής Πολιτικής του Προέδρου της Νέας Δημοκρατίας κ. Κ. Μητσοτάκη.

Δημοφιλείς αναρτήσεις